Kasım geldiğinde Pendik, Tuzla ve Kartal'daki pek çok ilkokulda sınıf öğretmenleri bir form doldurmaya başlar. Birçok aile BİLSEM sürecinden ilk kez bu formla, çocuğunun aday gösterildiğini öğrendiğinde haberdar olur. Ardından sorular gelir: Ne yapmalıyız, hazırlanmalı mı, özel bir test yaptırmalı mıyız?
- BİLSEM süreci kimin için
- Süreç nasıl başlıyor
- Takvim
- Özel bir zeka testi BİLSEM'in yerine geçer mi
- Bu dönemde evde neler yapılabilir
- Aday gösterilmediyse ya da sonuç olumsuzsa
Bu yazı süreci resmî kaynaklara dayanarak sade bir dille anlatıyor. Kesin tarih ve kurallar için her yıl yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı kılavuzu esas alınmalı.
BİLSEM süreci kimin için
Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM), özel yetenekli öğrencilere okul saatleri dışında eğitim veren devlet kurumlarıdır. 2025-2026 kılavuzuna göre tanılama, ilkokul 1, 2 ve 3. sınıf seviyesindeki öğrenciler için yapılıyor. Üç alan var: genel zihinsel yetenek, resim ve müzik.
Süreç nasıl başlıyor
Süreci aile başlatmıyor. Sınıf öğretmeni, çocuğu sınıfta gözlemleyerek bir gözlem formu dolduruyor. Okuldaki yönlendirme komisyonu da bu forma göre öğrenciyi aday gösteriyor. Yani velinin BİLSEM'e doğrudan başvurduğu bir aşama genel olarak yok.
Bu yüzden öğretmenle açık bir iletişim önemli. Çocuğunuzun evde gösterdiği bir ilgi ya da beceri sınıfta görünmüyor olabilir. Bunu öğretmenle paylaşmak, ona baskı yapmak anlamına gelmez. Sadece çocuğu daha bütün görmesine yardım eder.
Takvim
Bu yazının yazıldığı 15 Ekim 2026 itibarıyla 2026-2027 kılavuzu henüz yayımlanmadı. Geçen yıl kılavuz Kasım ortasında çıktı. Fikir vermesi için 2025-2026 takvimi şöyleydi:
- Aday gösterme (öğretmen gözlem formları): 21-27 Kasım 2025
- Ön değerlendirme uygulaması: 15 Aralık 2025 - 20 Şubat 2026
- Bireysel değerlendirme uygulaması: 6 Nisan - 19 Haziran 2026
Bu yılın tarihleri farklı olabilir. Güncel takvimi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün sayfasından ve okulunuzun rehberlik servisinden takip edebilirsiniz.
Özel bir zeka testi BİLSEM'in yerine geçer mi
Hayır. Kılavuzda bireysel değerlendirmede Bakanlıkça belirlenen test bataryalarının kullanılacağı yazıyor. Özel bir kurumda ya da bir psikologda yapılan zeka testi, bu resmî sürecin yerine geçmiyor. Dışarıdan alınmış bir rapor çocuğun BİLSEM'e girmesini sağlamaz.
Peki özel bir değerlendirme hiç işe yaramaz mı? Amacı BİLSEM'e girmek olduğunda yaramaz. Ama bazı aileler başka bir soruyla gelir. Çocuk okulda sıkılıyor, çok hızlı öğreniyor ama yazılı işlerde zorlanıyor, ya da arkadaş ilişkilerinde zorluk var. Böyle bir durumda WISC-IV ya da küçük yaşta Stanford-Binet gibi bir değerlendirme, çocuğun güçlü ve zorlandığı alanları görmenize yardım eder. Bu bilgi okulla konuşurken de işe yarar.
Benim önerim şu: Sırf BİLSEM öncesinde "nasıl çıkacak" diye merak edildiği için test yaptırmayın. Sonuç ne olursa olsun, çocuk kendini bir sınavın içinde hisseder.
Bu dönemde evde neler yapılabilir
Bu süreçte çocuğun en çok ihtiyaç duyduğu şey, evdeki havanın normal kalması. Birkaç şey işe yarar:
- Değerlendirmeyi çocuğa "büyük bir sınav" gibi anlatmamak. "Bazı oyunlar ve sorular olacak, elinden geleni yapman yeterli" demek yeter.
- Uygulama günlerinden önce uykuya ve kahvaltıya dikkat etmek.
- Soru bankası ya da hazırlık kitabıyla çalıştırmamak. Bu testler bilgi ölçmez, yoğun hazırlık çocuğu sadece yorar ve kaygılandırır.
- Kardeşler ya da arkadaşlar arasında kıyas yapmamak.
Şöyle bir sahne pek çok evde tanıdıktır: Çocuk ön değerlendirmeden çıkar ve ilk duyduğu soru "Kaç soru yaptın?" olur. Bunun yerine "Nasıldı, yoruldun mu?" diye sormak, çocuğa sonucun değil kendisinin önemli olduğunu gösterir.
Aday gösterilmediyse ya da sonuç olumsuzsa
Çocuğun aday gösterilmemesi ya da bir aşamada elenmesi, onun yeteneği hakkında son söz değildir. Gözlem bir sınıf ortamında ve sınırlı bir sürede yapılır. Bazı çocuklar kalabalık sınıfta kendini göstermez.
Böyle bir durumda çocuğun duygusu, sonuçtan daha önemlidir. Hayal kırıklığını sizden görürse "başaramadım" diye düşünebilir. Merakını destekleyen başka yollar da var: kütüphane, müze, kodlama ya da müzik atölyeleri, evde birlikte yapılan küçük projeler.
Çocukta belirgin bir sınav kaygısı, aşırı mükemmeliyetçilik ya da okul isteğinde düşme görürseniz bunu konuşmak iyi olur. Mükemmeliyetçilik ve başarı düşüşü üzerine yazdıklarım bu konuda fikir verebilir. Dikkat ya da öğrenme ile ilgili bir sorundan şüpheleniyorsanız, bu değerlendirmeyi çocuk ve ergen psikiyatristi yapar.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan yararlanılarak hazırlandı. Yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı yerine geçmez.
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı (2025). Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu, 2025-2026. Kaynağa git
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu sayfası. Kaynağa git
İlgili hizmet
Üstün yetenek değerlendirmesi hakkında bilgi ve randevu için: Üstün Yetenekli Çocukların Değerlendirilmesi. Değerlendirmeler Kurtköy, Pendik'teki ofisimde yüz yüze yapılıyor.
