Öğrenci Danışmanlığı

Öğrenci danışmanlığı ne değildir?

Bu görüşmeler bir ders desteği değildir. Konu anlatımı yapılmaz, soru çözülmez, bir dersin eksiği sınav sorusu üzerinden tamamlanmaya çalışılmaz. Öğrenci danışmanlığının konusu, öğrencinin akademik hayatla ilişkisinin psikolojik tarafıdır: nasıl çalıştığı, kendini nasıl motive ettiği, okulda kendini nasıl hissettiği.

Bir konuyu anlamıyor olmak ile bir konuyu çalışmaya oturamamak farklı sorunlardır. Birincisi bir öğretmenin ya da eğitim koçunun alanıdır; ikincisi çoğu zaman öğrenci danışmanlığının konusudur.

Bu ayrım aileler için bazen kafa karıştırıcı olabilir, çünkü her iki ihtiyaç da aynı öğrencide bir arada bulunabilir. Böyle durumlarda öğrenci danışmanlığı, öğrencinin akademik desteğe daha uygun ve düzenli biçimde ulaşabilmesini de kolaylaştırabilir; örneğin çalışma düzeni oturduğunda bir ders desteğinden alınan verim de artabilir.

Çalışma alışkanlığı ve özdüzenleme

Birçok öğrenci "çalışamıyorum" derken aslında "nereden başlayacağımı bilmiyorum" ya da "başladığımda kısa sürede dağılıyorum" demek ister. Görüşmelerde öğrencinin çalışma günü nasıl geçiyor, hangi saatlerde odaklanabiliyor, dikkati nerede dağılıyor birlikte incelenir. Amaç genel bir "çalışma programı" vermek değil, öğrencinin kendi düzenini fark etmesini ve üzerinde çalışabileceği küçük değişiklikleri kendisinin bulmasını desteklemektir.

Özdüzenleme, bir görevi başlatma, sürdürme ve bitirme becerisidir. Bu beceri her öğrencide aynı hızda gelişmez; bazı öğrenciler ödevi hatırlar ama başlamayı sürekli erteler, bazıları başlar ama bitirmeden bir başka işe geçer. Görüşmelerde bu örüntü tanımlanır ve öğrencinin kendi sürecini yönetmesine dönük küçük adımlar birlikte belirlenir.

Sınav kaygısı da bu başlığın bir parçası olabilir. Bir öğrenci konuyu biliyor olsa bile sınav anında bildiklerine ulaşamıyorsa mesele artık bilgi değil, sınav anındaki gerilimle baş etme meselesidir. Görüşmelerde bu gerilimin ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı, öğrencinin sınav öncesi ve sırasında neler yaşadığı birlikte incelenir.

Motivasyon ve okula aidiyet

Motivasyon düşüklüğü çoğu zaman "tembellik" olarak adlandırılır, ama arkasında farklı nedenler olabilir: sürekli başarısızlık beklentisi, okulda kendini görünmez hissetme, ders dışı bir sıkıntının zihni işgal etmesi. Görüşmelerde önce bu düşüklüğün nereden geldiği anlaşılmaya çalışılır.

Okula aidiyet de benzer şekilde ele alınır. Bir öğrenci okulda kendini ait hissetmiyorsa akademik performansı yüksek olsa bile okula gitme isteği zamanla azalabilir. Bu görüşmelerde öğrencinin okuldaki yerini nasıl deneyimlediği, hangi ortamlarda kendini daha rahat hissettiği konuşulur.

Bazı öğrenciler için bu aidiyet dersle değil, bir kulüp, bir spor takımı ya da belirli bir öğretmenle kurulan bağla ilgilidir. Görüşmelerde öğrencinin okulla kurduğu bu tür bağlar da fark edilir ve mümkün olduğunca güçlendirilmesi desteklenir.

Akran ilişkileri ve öğretmenle ilişki

Ortaokul ve lise döneminde akran ilişkileri akademik hayatı doğrudan etkiler. Bir arkadaş grubundan dışlanma, sık yaşanan çatışmalar ya da kendini bir gruba ait hissetmeme, öğrencinin okula gitme isteğini ve derse odaklanma kapasitesini azaltabilir. Görüşmelerde bu ilişkiler, öğrencinin kendi anlatımıyla ele alınır.

Öğretmenle ilişki de benzer bir başlıktır. Bir öğretmenle yaşanan gerginlik, o dersin kendisinden bağımsız olarak öğrencinin derse karşı tutumunu değiştirebilir. Görüşmelerde bu ilişkinin öğrencinin gözünden nasıl göründüğü konuşulur ve öğrencinin bu ilişkide kendi payına düşeni nasıl yönetebileceği birlikte düşünülür.

Diyelim ki bir öğrenci belirli bir öğretmenin dersinde sürekli gerginlik yaşıyor ve bu yüzden o derse çalışmaktan kaçınıyor. Görüşmelerde bu gerginliğin kaynağı ve öğrencinin bu durumla ilgili elinde olan seçenekler birlikte konuşulur; öğretmenle doğrudan bir görüşme yapılması gerekip gerekmediği de bu değerlendirmenin bir parçasıdır.

Görüşmeler nasıl işliyor?

İlk görüşmede öğrencinin akademik hayatla ilişkisi genel hatlarıyla ele alınır: hangi derslerde zorlanıyor, ne zamandan beri, bu zorlanma nerede kendini gösteriyor. Gerekirse ebeveynle de kısa bir görüşme yapılır, ancak sürecin merkezinde öğrencinin kendisi bulunur.

Sonraki oturumlar haftalık ya da iki haftalık aralıklarla, öğrencinin kendi hedefleri üzerinden ilerler. Her oturumda bir önceki görüşmede belirlenen küçük adımın nasıl gittiği gözden geçirilir ve bir sonraki adım birlikte belirlenir. Görüşmeler, öğrencinin ders programına uygun biçimde yüz yüze ya da online olarak planlanabilir.

Ailenin ve okulun rolü

Ebeveynler sürece dahil olur, ama bu dahiliyet öğrencinin mahremiyetini ortadan kaldırmaz. Ailelere görüşme içeriği yerine, üzerinde çalışılan genel başlıklar ve evde destekleyici olarak nasıl davranılabileceği aktarılır. Okulla iletişim gerektiğinde, öğrencinin ve ailenin onayıyla ve öğrencinin bilgisi dahilinde kurulur.

Evde nasıl bir tutum izleneceği de zaman zaman görüşmenin konusu olur. Ödev takibinin sürekli hatırlatma ve uyarıyla yapılması genellikle öğrencinin kendi sorumluluğunu üstlenmesini geciktirir. Görüşmelerde ailenin bu takibi öğrenciye devretme sürecini nasıl kademeli biçimde yürütebileceği de birlikte konuşulur.