Muş Çocuk ve Ergen Psikoloğu

Doğu Anadolu'daki ailelerle çalışırken uzman erişiminin sınırlı olması en çok dile getirilen zorluk oluyor. Online görüşme burada gerçek bir fark yaratıyor. Muş'ta yaşayan bir aile için en büyük engel çoğu zaman uzman bulmak değil, uygun uzmana ulaşmak oluyor. Randevu sırası, yol, iş saatleri ve çocuğun okul programı bir araya gelince süreç hiç başlamadan bitiyor. Online görüşme bu engellerin çoğunu ortadan kaldırıyor.

Muş'un hangi ilçelerinden başvuru geliyor?

Online görüşmede mesafe belirleyici olmadığı için ilin her yerinden aile ile çalışabiliyorum. Muş'ta en sık başvuru gelen yerler arasında şunlar var:

• Merkez
• Bulanık
• Malazgirt

Listede olmayan bir ilçede yaşıyorsanız da fark etmiyor. Tek gereken sessiz bir oda, düzgün bir internet bağlantısı ve görüşme boyunca kesintiye uğramayacak bir zaman dilimi.

Online görüşme Muş'taki aileler için nasıl işliyor?

Süreç 15 dakikalık ücretsiz bir ön görüşmeyle başlıyor. Bu görüşme sonunda üç şey netleşiyor: gördüğünüz şey yaşına göre beklenen bir durum mu, bir çalışma gerekiyor mu, gerekiyorsa hangi yöntemle ve kiminle yürüyecek.

Sonrasında görüşmeler haftada bir, kırk beş ile elli dakika arasında. Ebeveyn görüşmeleri sürecin kesintisi değil, parçası. Okul öncesi yaş grubunda çalışmanın büyük bölümü zaten ebeveynle yürüyor ve genellikle en hızlı yol da bu oluyor.

Uyku, yeme ve tuvalet: bedenin dilinden gelen mesajlar

Küçük çocuklar duygularını cümleyle değil, bedenle anlatır. Bu yüzden kaygı çoğu zaman karın ağrısı, uykuya dalamama ya da yeme reddi olarak görünür. Pediatrik bir sorun dışlandıktan sonra bu belirtileri psikolojik olarak okumak gerekir.

Uykuya dalma zorluğu en sık görüleni. Çocuk gün boyu meşgul, akşam yatağa girdiğinde zihin boşalıyor ve gün içinde işlenmemiş ne varsa yüzeye çıkıyor. Yatmadan önceki yarım saatin sakin, ekransız ve öngörülebilir olması çoğu ailede belirgin fark yaratıyor.

Yeme konusunda ailelere ısrarla söylediğim bir ayrım var: ne yiyeceğine ebeveyn karar verir, ne kadar yiyeceğine çocuk. Bu ayrım bozulduğunda yemek masası bir güç mücadelesine dönüşüyor ve çocuk yemeği reddederek kontrol kazanmayı öğreniyor.

Tuvalet kontrolünde geriye dönüş ise neredeyse her zaman bir haberci. Kardeş doğumu, okul değişikliği, evdeki gerginlik. Cezalandırmak durumu uzatıyor; nedenin bulunması kısaltıyor.

Özgüven, akran ilişkileri ve dışlanma

Özgüven övgüyle büyümüyor. "Sen çok zekisin" cümlesi kısa vadede iyi hissettiriyor, uzun vadede çocuğu zorlanmaktan kaçınmaya itiyor, çünkü başarısız olursa etiketini kaybedeceğini düşünüyor. Çabayı ve süreci gören geri bildirim, sonucu öven geri bildirimden daha sağlam bir zemin kuruyor.

Akran ilişkilerinde ailelerin en zorlandığı an, çocuğun dışlandığını öğrendikleri an. İçgüdüsel tepki müdahale etmek oluyor: öğretmeni aramak, diğer aileyle konuşmak. Bazen gerekli, ama her zaman ilk adım değil. Önce çocuğun ne yaşadığını, olayı nasıl anlattığını dinlemek gerekiyor.

Tekrarlayan, güç dengesizliği içeren ve çocuğu okuldan uzaklaştıran bir durum artık akran sürtüşmesi değil, akran zorbalığıdır ve okulla resmî bir çalışma gerektirir. Bu ayrımı ailelerle netleştirmek sürecin ilk işi oluyor.

Sosyal beceriler öğrenilebilir. Göz teması, sohbete katılma, hayır diyebilme. Bunlar çocukla oyun içinde ya da yapılandırılmış çalışmalarla çalışılabiliyor.

Muş'ta hangi durumlarda başvurmak gerekir?

Bir davranışın "sorun" sayılıp sayılmayacağına yaşına ve süresine bakarak karar veriyoruz. Dört yaşındaki bir çocuğun öfke nöbeti beklenen bir şey; sekiz yaşında haftada birkaç kez tekrarlıyorsa konuşulması gerekir. Aynı şekilde okula gitmek istememek ilk hafta olağan, üçüncü ayda değil. Emin olamadığınızda ön görüşme tam olarak bunun için var.

Bir de beklemenin doğru olmadığı bir çerçeve var. Çocuğunuz kendine zarar vermekten söz ediyorsa, can güvenliğine dair bir cümle kurduysa ya da davranışında ani ve ağır bir değişiklik olduysa, randevu sırası beklemeyin. 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramak ya da en yakın acil servise gitmek abartı değil, o an yapılması gereken şey.