Bitlis Çocuk ve Ergen Psikoloğu

Doğu Anadolu'daki ailelerle çalışırken uzman erişiminin sınırlı olması en çok dile getirilen zorluk oluyor. Online görüşme burada gerçek bir fark yaratıyor. Bitlis'te yaşayan bir aile için en büyük engel çoğu zaman uzman bulmak değil, uygun uzmana ulaşmak oluyor. Randevu sırası, yol, iş saatleri ve çocuğun okul programı bir araya gelince süreç hiç başlamadan bitiyor. Online görüşme bu engellerin çoğunu ortadan kaldırıyor.

Bitlis'in hangi ilçelerinden başvuru geliyor?

Online görüşmede mesafe belirleyici olmadığı için ilin her yerinden aile ile çalışabiliyorum. Bitlis'te en sık başvuru gelen yerler arasında şunlar var:

• Merkez
• Tatvan
• Ahlat

Listede olmayan bir ilçede yaşıyorsanız da fark etmiyor. Tek gereken sessiz bir oda, düzgün bir internet bağlantısı ve görüşme boyunca kesintiye uğramayacak bir zaman dilimi.

Online görüşme Bitlis'teki aileler için nasıl işliyor?

İlk adım 15 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesi. Burada tanı koymuyoruz, karar da vermiyoruz. Siz durumu anlatıyorsunuz, ben nereye baktığımı ve bir çalışmanın gerekip gerekmediğini söylüyorum. Bazen tek ihtiyaç birkaç ebeveyn görüşmesi oluyor ve bunu da baştan söylemeyi tercih ediyorum.

Devam kararı verilirse görüşmeler haftada bir, kırk beş dakika civarında ilerliyor. Ergenlerde gizlilik en baştan konuşuluyor: aileye içerik değil, sürecin gidişatı aktarılıyor.

Ergenlikte kopan iletişimi yeniden kurmak

Ergenlik, ebeveynin en çok yalnızlık hissettiği dönem. Yıllarca her şeyi anlatan çocuk, bir anda odasına çekiliyor ve sorulara tek kelimeyle cevap veriyor. Bu, ilişkinin bittiğinin değil, ayrışmanın başladığının işareti.

Ergene sorulan sorular çoğunlukla bir sorgulama gibi duyuluyor: nerede kaldın, kimlerdeydin, ödevi yaptın mı. Cevap almak isteyen ebeveynin soru sormayı bırakıp yan yana zaman geçirmesi genellikle daha çok işe yarıyor. Araba yolculukları, birlikte yürüyüş, mutfakta iş yapmak. Göz göze gelmeyi zorlamayan alanlarda ergen daha çok konuşuyor.

Ergenle çalışırken gizliliği çok net kuruyorum. Ergen bana anlattığının aynen aileye aktarılmayacağını bilmezse çalışma başlamıyor. Ailelere de sürecin gidişatını, içeriği paylaşmadan aktarıyorum. Bu sınır ergenin ilk kez ciddiye alındığını hissettiği yer oluyor.

Kendine zarar verme, madde kullanımı ya da can güvenliğine dair bir durum söz konusu olduğunda bu gizliliğin sınırı olduğunu ergene en baştan söylüyorum.

Sınav kaygısı ve akademik baskı

Sınav kaygısı, bilmemekten değil, bilinenin sınavda ortadan kaybolmasından doğar. Çocuk evde soruyu çözer, sınavda aynı soruyu göremez. Bu, çalışma eksikliği değil, kaygının dikkat üzerindeki etkisidir.

Beden burada belirleyici. Kalp hızlanır, nefes yüzeyselleşir, kaslar gerilir. Bu haldeyken çalışan zihin, uzun süreli belleğe zor ulaşır. Bu yüzden çalışmayı artırmak çoğu zaman işe yaramaz, bazen kötüleştirir. Önce bedeni yatıştırmayı, sonra çalışma düzenini konuşmayı tercih ediyorum.

Ailelere sık söylediğim bir şey var: çocuğun kaygısını azaltmak istiyorsanız, evdeki sınav konuşmasının sıklığını azaltın. Günde beş kez "çalıştın mı" sorusu, çalışmayı artırmıyor, sadece sınavı evin merkezine taşıyor. Haftada bir kez oturup birlikte plan yapmak, günde beş kez sormaktan çok daha etkili.

Bir de sınırı belirtmek gerekiyor. Uykuyu bozan, iştahı kesen, çocuğu okuldan kaçırmaya başlayan bir kaygı artık normal sınavın stresi değildir ve profesyonel destek gerektirir.

Bitlis'te hangi durumlarda başvurmak gerekir?

Şu soruyu sormanızı öneriyorum: bu durum çocuğun hayatını küçültüyor mu? Gitmediği yerler, katılmadığı etkinlikler, kurmadığı arkadaşlıklar varsa cevap evet demektir ve beklemeye gerek yok. Hayat aynı genişlikte devam ediyorsa, biraz daha gözlemlemek de bir seçenek.

Bir de acil çerçeve var. Kendine zarar verme, can güvenliğine dair bir ifade ya da ani ve ağır bir davranış değişikliği söz konusuysa beklenmemeli. Böyle bir durumda önce 112 Acil Çağrı Merkezi ya da en yakın acil servis.