Çocuk ve Ergen Terapisi
Çocuklar sıkıntılarını çoğu zaman cümlelerle değil; davranışla, oyunla, uykuyla, karın ağrısıyla anlatır. Terapi süreci bu dili çevirmekle başlar.
Terapi ne zaman gerekir?
Her zor dönem terapi gerektirmez. Çocukluk ve ergenlik zaten dalgalı geçer; kardeş doğumu, okul değişikliği, taşınma ya da kayıp gibi durumlarda geçici zorlanmalar beklenen şeylerdir. Terapiyi düşündüren şey zorlanmanın kendisi değil, süresi, şiddeti ve çocuğun hayatını ne kadar daralttığıdır.
Aşağıdaki başlıklardan biri birkaç haftadır sürüyor ve çocuğun okulunu, uykusunu, arkadaşlıklarını ya da evdeki huzuru etkiliyorsa bir ön görüşme yapmak yerinde olur:
- Yaşına göre yoğun kaygı, korku, ayrılık zorluğu ya da okula gitmek istememe
- Öfke patlamaları, karşı gelme, kural tanımama, saldırgan davranışlar
- İçe kapanma, isteksizlik, sürekli üzgün görünme, eskiden sevdiği şeylerden zevk almama
- Uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler, tuvalet kontrolünde geriye dönüş
- Akademik başarıda ani düşüş, ödevden kaçınma, dikkat şikâyetleri
- Arkadaş ilişkilerinde zorlanma, dışlanma, akran zorbalığı
- Boşanma, kayıp, hastalık, göç gibi zorlayıcı bir yaşam olayı sonrası uyum güçlüğü
Süreç nasıl işliyor?
Çocukla çalışmanın en belirgin farkı şu: danışan çocuk, ama süreç ailenin. Çocuk günün büyük kısmını evde ve okulda geçiriyor; kalıcı değişim de orada oluyor. Yani terapi, çocuğu bir odaya alıp "onarıp" size geri vermek değil. Onun etrafındaki yetişkinlerle birlikte yürüttüğümüz bir iş.
Ebeveyn görüşmesi
İlk görüşmeyi çocuk olmadan yapıyoruz. Gelişim öyküsü, ailedeki düzen, şikâyet ne zaman başladı, şimdiye kadar neler denediniz.
Tanışma ve gözlem
Çocukla 2–3 oturum. Yaşına göre oyunla, çizimle ya da konuşarak tanışıyoruz. Acele etmiyorum.
Değerlendirme
Gerekirse dikkat, zeka ya da bilişsel değerlendirme uyguluyorum; öğretmenden de gözlem istiyorum.
Yol haritası
Ne üzerinde çalışacağız, hangi yöntemle ve sizin rolünüz ne olacak — bunları birlikte netleştiriyoruz.
Terapi oturumları
Haftada bir, 45–50 dakika. Her 4–6 seansta bir durup nereye geldiğimize bakıyoruz.
Sonlandırma
Hedeflere ulaşınca süreci bir anda kesmiyorum. Seanslar seyreltiliyor ve çocuğa neden bittiği anlatılıyor.
Hangi yöntem, hangi yaşta?
Tek bir yöntemin her çocuğa uyduğu bir alan değil burası. Yöntem; çocuğun yaşına, sözel ifade kapasitesine ve şikâyetin niteliğine göre seçilir.
| Yaş aralığı | Öne çıkan yaklaşım | Ebeveynin rolü |
|---|---|---|
| 3–6 yaş | Çocuk merkezli oyun terapisi, Filial Terapi | Çok yüksek — çalışmanın merkezinde ebeveyn vardır |
| 7–11 yaş | BDT temelli oyun terapisi, beceri çalışmaları | Yüksek — düzenli ebeveyn görüşmeleri |
| 12–18 yaş | Bilişsel Davranışçı Terapi, konuşma odaklı çalışma | Orta — mahremiyet sınırı korunarak |
Ergenle çalışmanın kendine özgü kuralları
Ergenlerde "gelmek istemiyorum" cümlesini çok duyuyorum. Bunu genellikle direnç değil, güvensizlik olarak okuyorum. Bir ergen, anlattıklarının bir saat sonra ailesine aktarılacağından şüpheleniyorsa o odada hiçbir şey olmaz.
Bu yüzden ilk görüşmede gizlilik sınırını açıkça konuşuyorum: Anlattıkları ailesiyle paylaşılmıyor. Tek istisna, kendisi ya da bir başkası için ciddi bir güvenlik riski olması — bunu da önceden haber vererek yapıyorum. Aileye "ne anlattı" değil, "hangi konularda çalışıyoruz" aktarılıyor.
Ebeveyn olarak ilk adım
Çocuğunuza terapiyi bir ceza gibi ya da "sende bir sorun var" mesajıyla sunmayın. "Zorlandığın şeyleri konuşabileceğin, oyun da oynayabileceğin biriyle tanışacağız" cümlesi çoğu çocuk için yeterli. Fazlasına gerek yok.
Karar vermeden önce 15 dakika konuşalım.
Bir terapi sürecine başlamak büyük bir karar. Önce tanışalım: aklınızdaki soruyu anlatın, ben de bu konuda çalışmanın gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa nasıl ilerleyeceğimizi açıkça söyleyeyim. Sonrasında devam etmek zorunda değilsiniz.
- Ne konuşuyoruz?Çocuğunuzla ilgili gözleminizi ve endişenizi dinliyorum.
- Ne alıyorsunuz?Bir çalışma gerekip gerekmediğine dair net bir yanıt.
- Ne kadar sürüyor?15 dakika. Telefonla ya da görüntülü, size uygun olan nasılsa.
S.S.S.
Sık sorulan sorular
Çocuğum terapiye gelmek istemiyor, ne yapmalıyım?
Terapi kaç seans sürer?
Seansta konuşulanları öğrenebilir miyim?
Online terapi çocuklarda işe yarar mı?
Blog
Bu konuda ayrıntılı yazılar
Çocuk Psikoloğuna Ne Zaman Başvurulmalı? Ailelerin En Çok Sorduğu 12 İşaret
Her zorlanma terapi gerektirmez. Peki hangi durumda beklemek, hangi durumda randevu almak doğru? Süre, şiddet ve işlevsellik üzerinden pratik bir çerçeve.
Yazıyı oku
Ergenlik Dönemi Sorunları ve İşe Yarayan Ebeveyn Tutumu
Ergenlikte kapı çarpması normaldir; kapının haftalarca kapalı kalması değil. İkisini ayırmanın yolları.
Yazıyı oku
Okula Uyum ve Okul Reddi: Sabah Karın Ağrılarının Arkasında Ne Var?
Hafta içi karın ağrısı, hafta sonu geçen bir şikâyet. Okul reddi, tembellikle değil kaygıyla ilgilidir.
Yazıyı oku
İslami Psikoloji Nedir? Geleneğin Diliyle Modern Psikolojinin Buluştuğu Yer
İslami psikoloji bir terapi tekniği değil, bir bakış açısı. İnsanı hangi kavramlarla okuduğunu, modern psikolojiyle nerede buluşup nerede ayrıldığını ve klinikte neye yaradığını konuşalım.
Yazıyı okuDin ve Ruh Sağlığı: Maneviyat Ne Zaman Koruyucu, Ne Zaman Yük Olur?
Aynı inanç, iki farklı yorumla iki farklı yöne gidebiliyor: biri taşıyor, diğeri yoruyor. Araştırmaların işaret ettiği ayrımı ve klinikte nasıl göründüğünü konuşalım.
Yazıyı okuİlgili
Bunlar da ilginizi çekebilir
Oyun Terapisi
Çocuğun kendini en doğal şekilde anlattığı yer oyundur. Oyun terapisi bu dili terapötik bir çerçeveye taşır.
AyrıntılarBilişsel Davranışçı Terapi
Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı çocuğun anlayabileceği bir dile çeviren, hedef odaklı ve kanıta dayalı bir yaklaşım.
Ayrıntılar
Ebeveyn Danışmanlığı
Çocuk için değil, çocukla birlikte yaşayan herkes için: tutarlı bir ebeveynlik çerçevesi kurma çalışması.
AyrıntılarRandevu
Aklınızdakini konuşmak için iyi bir gün.
Emin olmanıza gerek yok. 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmede gözlemlerinizi anlatın; gerçekten bir çalışma gerekiyor mu, birlikte bakalım.