Hakkâri Çocuk ve Ergen Psikoloğu

Doğu Anadolu'daki ailelerle çalışırken uzman erişiminin sınırlı olması en çok dile getirilen zorluk oluyor. Online görüşme burada gerçek bir fark yaratıyor. Hakkâri'de yaşayan bir aile için en büyük engel çoğu zaman uzman bulmak değil, uygun uzmana ulaşmak oluyor. Randevu sırası, yol, iş saatleri ve çocuğun okul programı bir araya gelince süreç hiç başlamadan bitiyor. Online görüşme bu engellerin çoğunu ortadan kaldırıyor.

Hakkâri'nin hangi ilçelerinden başvuru geliyor?

Online görüşmede mesafe belirleyici olmadığı için ilin her yerinden aile ile çalışabiliyorum. Hakkâri'de en sık başvuru gelen yerler arasında şunlar var:

• Merkez
• Yüksekova
• Şemdinli

Listede olmayan bir ilçede yaşıyorsanız da fark etmiyor. Tek gereken sessiz bir oda, düzgün bir internet bağlantısı ve görüşme boyunca kesintiye uğramayacak bir zaman dilimi.

Online görüşme Hakkâri'deki aileler için nasıl işliyor?

İlk adım 15 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesi. Burada tanı koymuyoruz, karar da vermiyoruz. Siz durumu anlatıyorsunuz, ben nereye baktığımı ve bir çalışmanın gerekip gerekmediğini söylüyorum. Bazen tek ihtiyaç birkaç ebeveyn görüşmesi oluyor ve bunu da baştan söylemeyi tercih ediyorum.

Devam kararı verilirse görüşmeler haftada bir, kırk beş dakika civarında ilerliyor. Ergenlerde gizlilik en baştan konuşuluyor: aileye içerik değil, sürecin gidişatı aktarılıyor.

Kardeş kıskançlığı ve evdeki yeni denge

Kardeş kıskançlığı ailelerin en çok utandığı ve en az konuşmak istediği başlıklardan biri. Oysa son derece olağan. Bir çocuk için kardeşin gelişi, ilgi kaynağının ikiye bölünmesi demek. Buna tepki vermemesi beklenemez.

Dikkat edilmesi gereken şey tepkinin varlığı değil, şekli ve süresi. Geriye dönüş belirtileri (altını ıslatma, bebeksi konuşma, tekrar emzik isteme) ilk aylarda beklenebilir. Sürekli hale gelen fiziksel saldırganlık, kendine zarar verme ya da aylarca geçmeyen bir çökkünlük ise konuşulması gereken şeyler.

Ailelerle çalışırken çoğunlukla "eşit davranma" hedefini bırakmalarını öneriyorum. Eşitlik çocuklara adalet gibi gelmiyor, çünkü ihtiyaçları eşit değil. Bunun yerine her çocukla kurulan ayrı, korunmuş ve kısa bir zamanı öneriyorum. Günde on beş dakika, telefon yok, kardeş yok, yönlendirme yok. Bu kısa zamanın etkisi, aylarca süren adalet tartışmalarından daha güçlü oluyor.

Uyku, yeme ve tuvalet: bedenin dilinden gelen mesajlar

Küçük çocuklar duygularını cümleyle değil, bedenle anlatır. Bu yüzden kaygı çoğu zaman karın ağrısı, uykuya dalamama ya da yeme reddi olarak görünür. Pediatrik bir sorun dışlandıktan sonra bu belirtileri psikolojik olarak okumak gerekir.

Uykuya dalma zorluğu en sık görüleni. Çocuk gün boyu meşgul, akşam yatağa girdiğinde zihin boşalıyor ve gün içinde işlenmemiş ne varsa yüzeye çıkıyor. Yatmadan önceki yarım saatin sakin, ekransız ve öngörülebilir olması çoğu ailede belirgin fark yaratıyor.

Yeme konusunda ailelere ısrarla söylediğim bir ayrım var: ne yiyeceğine ebeveyn karar verir, ne kadar yiyeceğine çocuk. Bu ayrım bozulduğunda yemek masası bir güç mücadelesine dönüşüyor ve çocuk yemeği reddederek kontrol kazanmayı öğreniyor.

Tuvalet kontrolünde geriye dönüş ise neredeyse her zaman bir haberci. Kardeş doğumu, okul değişikliği, evdeki gerginlik. Cezalandırmak durumu uzatıyor; nedenin bulunması kısaltıyor.

Hakkâri'de hangi durumlarda başvurmak gerekir?

Kesin bir eşik yok, ama şu üç ölçüt işe yarıyor. Süre: iki ayı geçen ve azalmayan bir değişim. Yaygınlık: sadece evde değil, okulda ve arkadaş ortamında da görülüyorsa. İşlev: çocuğun günlük hayatını daraltıyorsa, okulunu, uykusunu, yemeğini ya da arkadaşlığını etkiliyorsa. Bu üçünden ikisi varsa, en azından konuşmakta fayda var.

Bir de acil çerçeve var. Kendine zarar verme, can güvenliğine dair bir ifade ya da ani ve ağır bir davranış değişikliği söz konusuysa beklenmemeli. Böyle bir durumda önce 112 Acil Çağrı Merkezi ya da en yakın acil servis.